Cập nhật:
Máy bơm 1 pha loại 3 dây có dây chung (C), dây cuộn chạy (R) và dây cuộn đề (S). Tụ đấu giữa dây cuộn chạy và dây cuộn đề; nguồn 220 V vào dây chung và dây cuộn chạy. Màu dây, giá trị tụ khác nhau theo hãng; đấu đúng sơ đồ trên nhãn và giao thợ điện. Khi nhận máy mới, chụp lại nhãn và vỏ tụ để có đúng thông số khi cần thay.
Đấu tụ cho máy bơm một pha là công việc nằm trong phạm vi của thợ điện, không phải việc nên tự mày mò. Bài viết này vì thế không phải là hướng dẫn tự làm, mà là bản giải thích để chủ máy hiểu người thợ đang làm gì, chuẩn bị đúng thứ cần chuẩn bị, và biết khi nào phải dừng lại.
Mục lục
Vì sao máy một pha cần tụ
Động cơ ba pha tự sinh ra từ trường quay nhờ ba dòng điện lệch pha nhau, nên khởi động được ngay. Động cơ một pha không có lợi thế đó: chỉ với một dòng điện, từ trường sinh ra không tự quay, và trục sẽ đứng yên dù cuộn dây vẫn có điện. Tụ điện chính là chi tiết tạo ra độ lệch pha nhân tạo cho cuộn phụ, nhờ đó động cơ mới có mô men để bắt đầu quay. Hiểu điều này là hiểu vì sao máy hỏng tụ thì chỉ ù mà không quay, còn khi được giúp quay một vòng thì lại chạy tiếp được.
Quy tắc an toàn không được bỏ qua
- Ngắt hẳn nguồn tại aptomat trước mọi thao tác, không chỉ tắt công tắc.
- Tụ có thể còn tích điện sau khi ngắt nguồn. Việc phóng điện cho tụ phải do người có chuyên môn thực hiện bằng dụng cụ phù hợp.
- Không thay tụ khác thông số so với tụ nguyên bản ghi trên vỏ.
- Không tự đấu lại nếu bạn không phải thợ điện. Sai một đầu dây có thể làm cháy cuộn dây, và tai nạn điện thì không có cơ hội làm lại.
Cần tư vấn chọn máy cho đúng việc? Gọi hoặc nhắn Zalo để được hỗ trợ.
Những gì chủ máy nên chuẩn bị trước khi gọi thợ
- Chụp lại nhãn máy và vỏ tụ. Thông số ghi trên đó quyết định linh kiện thay thế.
- Mô tả chính xác hiện tượng. Máy ù mà không quay, hay quay yếu, hay chạy được một lúc rồi ngắt. Mỗi mô tả dẫn tới một hướng kiểm tra khác nhau.
- Kiểm tra trước khả năng kẹt cơ khí. Cánh bị kẹt vì cặn hoặc rác gây ra triệu chứng giống hệt hỏng tụ. Với máy thả bể lâu ngày không vệ sinh, đây là khả năng rất cao.
- Xem lại đường dây. Dây quá nhỏ so với chiều dài thực tế gây sụt áp, làm máy khởi động khó và nóng, dễ bị quy oan cho tụ.
Vì sao tụ hỏng đi hỏng lại
Nếu thay tụ mà chỉ ít lâu sau lại hỏng, nguyên nhân gốc nằm ở chỗ khác. Ba thủ phạm thường gặp là: máy đóng ngắt quá nhiều lần trong thời gian ngắn, thường do bình tích áp hỏng hoặc bể chứa quá nhỏ; điện áp nguồn không ổn định; và máy bị quá tải vì chọn sai điểm làm việc. Thay tụ trong những trường hợp này chỉ là chữa triệu chứng.
Khi nào nên nghĩ tới việc đổi sang ba pha
Nếu máy phải chạy nhiều giờ liên tục và công suất cần dùng ngày càng lớn, chuyển sang máy ba pha là hướng đi hợp lý, vì động cơ ba pha không cần tụ nên mất hẳn một chi tiết hay hỏng. Bản một pha 220 V chỉ có ở một số mã tới 3 kW; trên 3 kW chỉ có bản ba pha 380V.
Ba model 1 pha để đối chiếu khi thay tụ
Ví dụ ba mẫu điện 1 pha 220 V đang bán trên bomchinhhang.net. Khi nhận máy, đối chiếu model, công suất và điện áp trên nhãn với dòng dưới đây; khi thay tụ, thợ đối chiếu giá trị tụ in trên nhãn của đúng model:
- Perotac 4SAM8/17 (bơm giếng khoan): 2,2 kW, điện 1 pha 220 V, cột áp tối đa 107 m, còn 10,8 m³/h ở cột áp 31 m.
- Perotac SSM-750F (bơm thả bể, hố thu): 0,75 kW, điện 1 pha 220 V, có phao, lưu lượng tối đa 24 m³/h, cột áp tối đa 14 m.
- Perotac 2SSM0.7/38 (bơm giếng ống nhỏ): 0,37 kW, điện 1 pha 220 V, cột áp tối đa 51 m, còn 0,96 m³/h ở cột áp 18 m.
Câu hỏi thường gặp
Máy bơm 1 pha 3 dây đấu tụ thế nào?
Tụ nối giữa dây cuộn chạy và dây cuộn đề, nguồn 220 V vào dây chung và dây cuộn chạy. Xác định đúng ba dây bằng sơ đồ trên nhãn hoặc đo điện trở cuộn dây, không đoán theo màu.
Đấu nhầm dây cuộn đề và dây cuộn chạy thì sao?
Máy có thể yếu nước hoặc nóng nhanh vì cuộn đề không chịu được dòng chạy lâu. Ngắt điện ngay và kiểm lại theo sơ đồ.
Bơm chìm giếng khoan 1 pha đấu tụ ở đâu?
Với bơm giếng khoan 1 pha loại 3 dây, tụ nằm trong hộp điện đặt trên mặt đất; dây xuống giếng gồm ba lõi và dây tiếp địa, mối nối dưới nước phải kín tuyệt đối.
Thay tụ khác thông số có được không?
Không. Tụ phải đúng điện dung và điện áp ghi trên vỏ tụ cũ hoặc trên nhãn máy; tụ lệch làm máy khởi động yếu, nóng và nhanh cháy cuộn dây.
Kết luận và hỗ trợ
Đấu tụ máy 1 pha là việc của thợ điện: tụ nối giữa dây cuộn chạy và dây cuộn đề, giá trị tụ đúng như nhãn. Trước khi thay tụ, chủ máy nên loại trừ kẹt cánh và sụt áp đường dây. Bạn gửi ảnh nhãn máy, ảnh vỏ tụ và mô tả hiện tượng, kỹ thuật sẽ giúp xác định hướng xử lý và chuẩn bị đúng linh kiện. Ba mẫu Perotac (Đài Loan) trong bài bảo hành 1 năm. Hàng có sẵn kho với số lượng lớn, đơn chốt trong ngày giao trong ngày. Hotline: 0397.194.465.